رسيده و تكليفها را يكسره كرده باشند ، در آن موقع كفار را عرضه بر جهنم مىكنند ، و به سوى دوزخ سوقشان مىدهند ، هم چنان كه فرموده : « وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلى جَهَنَّمَ زُمَراً » « 1 » . و در آغاز جمله * ( « أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِها » ) * كلمه « يقال » در تقدير است ، و معنايش اين است كه : به ايشان گفته مىشود طيبات خود را در زندگى دنيا از بين برديد . و كلمه « طيبات » به معناى امورى است كه ملايم با نفس و موافق با طبع آدمى است ، و انسان از آنها لذت مىبرد . و « اذهاب طيبات » به معناى از بين بردن و مصرف كردن آنها است . و مراد از « استمتاع از طيبات » استعمال و بهره مند شدن از آنها است ، به طورى كه اين بهره مندى در نظر ، هدف باشد ، نه وسيله براى زندگى آخرت و آمادگى براى آن . و معناى آيه اين است كه : وقتى عرضه بر آتش مىشوند به ايشان گفته مىشود : شما همه آن طيباتى كه بايد امروز از آن لذت ببريد در زندگى دنيا از بين برديد ، و همانجا از آنها بهره مند شديد ، و ديگر چيزى برايتان نمانده كه امروز در اين عالم از آن لذت ببريد . * ( « فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِما كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ » ) * - اين آيه تفريع و نتيجه گيرى از آيه قبل است كه مىفرمود : طيبات خود را در دنيا از بين برديد . و منظور از « عذاب هون » آن عذابى است كه توأم با خوارى و ذلت است . و معناى آيه اين است كه : پس امروز شما سزايتان عذابى است كه در آن خوارى و ذلت است ، و خوارى آن در مقابل آن استكبارى است كه در دنيا مىكرديد ، و زير بار حق نمىرفتيد ، و عذابش در مقابل فسق و اعراض از طاعات شما است . و اين هر دو گناهى است كه يكى مربوط به اعتقاد است كه همان استكبار از حق باشد ، و يكى مربوط به عمل است كه همان فسق باشد . بحث روايتى در الدر المنثور است كه عبد الرزاق ، عبد بن حميد و ابن منذر از طريق قتاده از ابى حرب بن ابى الاسود دئلى روايت كرده‌اند كه گفت : زنى را نزد عمر آوردند كه شش ماهه زائيده بود ، عمر از اصحاب رسول خدا حكم وى را پرسيد . على ( ع ) فرمود نبايد سنگسار شود ، مگر نمىبينى خداى تعالى مىفرمايد : * ( « وَحَمْلُه وَفِصالُه ثَلاثُونَ شَهْراً » ) * و از

--> ( 1 ) كسانى كه كافر شدند دسته دسته به سوى جهنم سوق داده مىشوند . سوره زمر ، آيه 71 .